حسن فراهانى

222

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

چهارشنبه 8 تير 1300 / 29 ژوئن 1921 / 22 شوال 1339 * ملاقات صاحب‌منصبان عثمانى با ميرزا كوچك خان شش نفر از صاحب‌منصبان مهم مليون عثمانى 1 ، از راه خلخال براى ملاقات و مذاكره با ميرزا كوچك خان به گيلان عزيمت نمودند . 2 * ورود مهاجرين ايرانى از روسيه به لطف‌آباد مطابق گزارش رسيده از لطف‌آباد به وزارت داخله از دو سه روز پيش راه آرتق باز شده و مبادلات پستى نيز انجام مىشد . ديروز و امروز هم بسيارى از مهاجرين ايرانى از روسيه و بخارا 3 با خانواده‌هاى خود وارد لطف‌آباد شدند كه قصد عزيمت به مشهد را داشتند . 4 * تعيين قيمت ارزاق براى جلوگيرى از افزايش قيمت ارزاق عمومى ، حكومت نظامى تهران به دستور رئيس الوزراء ، دوازده نفر از تجار و اصناف را به اداره حكومتى تهران دعوت نمود ، تا با توافق نظر آنان قيمت ارزاق به گونه‌اى تعيين شود ، كه منافع فروشنده و خريدار رعايت شود . 5 * انتخاب شيخ محمد على تهرانى به سمت رياست ادارهء بازرسى قضايى آقا شيخ محمد على تهرانى 6 كه رياست تحقيق اوقاف را به عهده داشت ، به حكم وزارت عدليه به رياست ادارهء بازرسى قضايى انتخاب شد . 7 * موافقت با انتشار مجدد روزنامه حلاج به دنبال درخواست مشهدى حسن حلاج براى چاپ و انتشار مجدد جريده حلاج ، امروز وزارت معارف و اوقاف موافقت خود را با انتشار مجدد اين جريده به وى ابلاغ نمود . 8

--> ( 1 ) . پيروان مصطفى كمال پاشا ( آتاتورك ) را مليون يا كماليون عثمانى مىگفتند . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 8 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . بخارا شهرى است مشهور در ماوراء النهر و مشتق از بخار است به معناى بسيار علم . كه چون در آن شهر علما و فضلا بسيار بوده‌اند بدين‌نام موسوم شده است . بخارا اكنون جزو جمهورى ازبكستان مىباشد . اين شهر ابتدا پايتخت سامانيان بود ، بعدها چنگيز آن را فتح و ويران كرد و پس از تعمير مجدد سال‌ها پايتخت حكام ازبك بود و مجددا به تصرف ايران درآمد و در دوران قاجار نيز روس‌ها آن را تصرف كردند . ( 4 ) . گزارش تلگرافى از لطف‌آباد به وزارت داخله ، 8 / 4 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 49 ، ص 6 . ( 5 ) . روزنامه ايران ، 9 / 4 / 1300 ، ص 2 . ( 6 ) . ميرزا محمد على خان تهرانى چاله‌ميدانى ( كاتوزيان ) فرزند شيخ حسن در سال 1254 ش ، به دنيا آمد . در دوران نوجوانى به تحصيل ادبيات فارسى و صرف و نحو عربى و معانى بيان و منطق و حساب و هندسه و نجوم و هيئت پرداخت و پس از آن ، نزد اساتيدى از قبيل ميرزاى آشتيانى ، آقا ميرزا حسن كرمانشاهى و آقا ميرزا هاشم رشتى سال‌هاى متمادى به تحصيل اصول و فقه و فلسفه و كلام و عرفان اشتغال داشت و ضمنا در زمينه تاريخ و فيزيك جغرافيا تحقيق كرده و در هريك از علوم مزبور شرح و حواشى مخصوصا در منطق و فلسفه و عرفان نوشت . هنگام جنبش مشروطه در ايران به مشروطه‌خواهان پيوست . به هنگام تشكيل دورهء اول مجلس شوراى ملى ( 1285 - 1287 ش ) ، به نمايندگى از طرف مردم تهران وارد مجلس شد . قبل از مشروطيت و در سال 1322 ق ، در تأسيس انجمن علمى كوشيد . سپس در تأسيس كتابخانه ملى ، سعى بسيار كرد . ميرزا محمد على خان تهرانى در دورهء پنجم مجلس شوراى ملى ( 1302 - 1304 ش ) نيز وكيل بود . همچنين در سال 1328 ق ، به وكالت بلديه تهران منتخب و در سال 1304 ش ، عضو مجلس مؤسسان از تهران بود . از وى تأليفاتى نيز به‌جا مانده است . ( فهرست اسامى و مشخصات نمايندگان 24 دوره مجلس ، ص 47 ؛ فرهنگ رجال قاجار ، ص 65 ؛ ره‌آورد شم 41 ، ص 268 ؛ انجمن‌هاى سرى در انقلاب مشروطيت ايران ، ص 162 ؛ نقباء البشر ، ج 4 ، ص 131 ؛ مدرس مجاهدى شكست‌ناپذير ، ص 91 ) . ( 7 ) . روزنامه ايران ، 8 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 8 ) . نامه وزارت معارف و اوقاف به حسن حلاج ، 8 / 4 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم م ( ج ) 58005 .